030 236 1500 | Mariahoek16-17 | 3511 LG Utrecht oikos@stichtingoikos.nl

Afgelopen week organiseerde Eurodad in samenwerking met Nederlandse partners, waaronder Oikos, een tweejaarlijkse conferentie in Den Haag over economisch en financieel beleid voor duurzame ontwikkeling in de wereld. Eurodad, een netwerkorganisatie uit Brussel, houdt zich onder andere bezig met duurzaam belastingbeleid, de schuldencrisis en handel in investeringsverdragen. Deze belangrijke onderwerpen werden uitgebreid besproken in de drie dagen durende conferentie. En niet voor niets. Want het financieel en economische beleid van landen, ook als antwoord op de financiële crisis, heeft juist geleid tot meer bezuinigingen, grotere ongelijkheid in de wereld en onvoldoende daadkracht tegen klimaatverandering. Tijdens de conferentie waren velen het er over eens: lokale gemeenschappen vormen de motor van werkelijke duurzame ontwikkelingen, maar het zijn overheden die hierop antwoord moeten bieden. En dus ging een belangrijk gedeelte van de conferentie over hoe we gemeenschappen kunnen empoweren en welke alternatieven in overheidsbeleid er nodig zijn om duurzame ontwikkeling in de toekomst te garanderen.

Een van de thema’s die uitgebreid werd besproken door aanwezigen was tax justice. Op dit thema is  de afgelopen jaren een hoop gebeurd. De Panama Papers hebben er voor gezorgd dat er veel aandacht kwam voor belastingontwijking en –ontduiking door multinationals en rijke individuen. Als antwoord hierop kwamen landen met een aantal maatregelen om belastingontwijking aan te pakken. Tegelijkertijd vindt er een tegenovergesteld proces plaats, waar politici minder niet zo mee te koop lopen. Want terwijl sommige belastingontwijkingsconstructies momenteel opgeheven worden door overheden, openen deze overheden ook nieuwe belastingroutes voor multinationals. Zo hopen landen namelijk aantrekkelijk te zijn voor investeringen en natuurlijk vooral aantrekkelijker dan buurlanden te zijn. Dat deze fiscale voordelen leiden tot werkelijke investeringen is maar de vraag: Kijk naar Nederland, daar staan 14.000 brievenbussen, waar geld in, maar ook weer uit Nederland stroomt. Echte economische activiteiten worden dus niet ontplooid, terwijl de multinationals uiteindelijk nergens echt belasting hoeven te betalen. Toch wedijveren landen met elkaar om de zo gunstig mogelijke voordelen aan te bieden, met een ware race naar de bodem als gevolg. Als deze belastingwedloop niet stopt, dan zal de rekening bij burgers en ontwikkelingslanden terecht blijven komen. En dus moeten alternatieven er toe leiden dat de lasten en lusten eerlijker verdeeld worden in de samenleving.

Ook Nederland speelt een belangrijke rol in deze belastingwedloop. Organisaties zoals Oikos met andere leden van Tax Justice NL, vragen bij het Nederlandse publiek en politici aandacht voor de schadelijke belastingvoordelen die Nederland biedt. Maar de conferentie van afgelopen week liet zien dat Nederland nog meer schadelijk economisch beleid voert, met name richting ontwikkelingslanden. Zo werd er de eerste dag ook stil gestaan bij het Dutch Good Growth Fund,  tijdens de afgelopen regeerperiode geïntroduceerd. Hierdoor komt een groot gedeelte van het toch al krappe ontwikkelingsbudget terecht bij het Nederlandse bedrijfsleven, om ze te helpen investeren te in ontwikkelingslanden. Een mooi streven, maar ontwikkelingslanden zijn veel meer gebaat bij het versterken van de lokale markt.

De belangen van het bedrijfsleven krijgen overduidelijk voorrang als het gaat om het economisch beleid richting ontwikkelingslanden. Dat is niet anders bij het Nederlandse belastingbeleid en dus is het tijd dat Nederland, maar ook andere Europese landen kijken naar welke alternatieven er zijn om echte veranderingen tot stand te brengen met betrekking tot ongelijkheid, armoede en klimaatverandering.

Maaike van Diepen, 29 juni 2017