030 236 1500 | Mariahoek16-17 | 3511 LG Utrecht oikos@stichtingoikos.nl

Wie is er niet voor een economie en samenleving waarin de aandacht is verschoven van welvaart naar welzijn, van groei naar bloei en van winst naar waarde(n), die ten dienste staat van in plaats van gediend wordt door mensen, en waarin een goede relatie tussen mens en natuur centraal staat? Dat was de vraag waarmee het symposium ‘Een nieuwe economie van iedereen’ werd aangekondigd, het hoofdbestanddeel van het programma ‘Waarden maken het verschil’ dat Oikos met steun van Kerk en Wereld uitvoerde.

Op deze dag werden niet zozeer de contouren van die ‘nieuwe economie van iedereen’ geschetst. Wel werd gesproken over wat eigenlijk het doel van de economie is, of zou moeten zijn. Maar het belangrijkste punt van de dag was dát het werk aan die nieuwe economie aangepakt moet worden, en wel in gezamenlijkheid.

Economie draait om de kwaliteit van (samen)leven, om een goed leven voor iedereen, stelde Arjo Klamer. Het gaat niet om transacties of het onderscheid tussen markt, overheid en community. Govert Buijs bracht in dat economie bestaat uit netwerken van op creativiteit gebaseerde uitwisseling, wederzijdse dienstverlening, relaties en gedeelde vreugde. Een nieuwe economie is kortom een waarden- en relatiegedreven economie.

Over hoe die er precies uit moet zien verschillen de meningen, wat ook in de discussie duidelijk naar voren kwam. Ook al doen we in de economie vaak alsof ‘there is no alternative’ (TINA), in de praktijk geldt: there are many alternative (economic) reasonings (TAMAR). Daarvoor kunnen we te rade gaan bij een scala aan economen uit het verleden, zo stelde Irene van Staveren.
Duidelijk is dat een dergelijke economie een ingrijpende en veelomvattende transitie vergt. Dat hangt samen met de grote complexiteit en mondiale verwevenheid van economie en samenleving, de inrichting en het bestuur ervan, waardoor ‘alles met alles samenhangt’, zoals Roland Kupers benadrukte. Die complexiteit en samenhang maken dat deze transitie niet vanuit één punt en met een vooropgezet plan ‘maakbaar’ is. Er is een veelheid aan actoren nodig, van burgers tot mondiale verbanden. Een dergelijke transitie vergt én leidt tot andere verhoudingen tussen overheden, bedrijven, burgers en organisaties. Het gaat om een economie niet alleen voor iedereen maar ook van iedereen; waarin ieders stem telt, iedereen zich thuis voelt, waaraan iedereen en elke partij een zinvolle bijdrage levert.

Bij de voorbereiding van de dag stond een aantal vragen centraal:

  • Erkennen we dat elk van de partijen (overheid, bedrijven, maatschappelijke organisaties en burgers) een eigen rol heeft in het werken aan een nieuwe economie?
  • Kunnen we ervan uitgaan dat (vrijwel) iedereen zich naar vermogen inzet voor het gemeenschappelijk goede waaraan die economie zou moeten bijdragen?
  • Willen we constructief én kritisch met elkaar meedenken over de invulling van die rollen?
  • Kunnen we elkaar daarop aanspreken en willen we erop aangesproken worden?

Aan het eind van de dag kunnen we op deze vragen over het algemeen ja zeggen. Tevens zijn de verschillende rollen verhelderd. Dat pleit ervoor daarmee praktisch en constructief verder samen te werken.

Oikos werkte bij deze conferentie samen met Vice Versa. Lees hier de verslagen: de lange versie (pdf, 21 pagina’s) of de korte versie (pdf, 7 pagina’s).