030 236 1500 | Mariahoek16-17 | 3511 LG Utrecht oikos@stichtingoikos.nl

Netwerk Theologie en Duurzaamheid

Het netwerk Theologie en Duurzaamheid beoogt duurzaamheid op de theologische agenda te zetten. Het netwerk brengt academisch theologen, predikanten en overige geïnteresseerden samen. Zij reflecteren samen op de betekenis van duurzaamheid, op de vraag wat Bijbel en christelijke traditie erover te zeggen hebben en wat de maatschappelijke rol van kerken op dit belangrijke terrein zou kunnen zijn.

In kerken zijn er verschillende netwerken en initiatieven die zich richten op duurzaamheid. Deze concentreren zich vaak op nieuws, tips, werkmateriaal voor vieringen, liturgie en muziek. Theologische reflectie op het terrein van duurzaamheid is moeilijker te vinden en vindt in Nederland verbrokkeld plaats. Oikos wil daar verandering in brengen, onder meer met het netwerk Theologie en duurzaamheid, waarvan Oikos het secretariaat voert. Het netwerk is eind 2013 ontstaan. Het gaat binnen dit netwerk om duurzaamheid in de brede betekenis van het woord: continuïteit van een leefbare samenleving voor iedereen.

Het netwerk heeft inmiddels drie studiedagen georganiseerd:

  1. Hoe groen is het hart van de kerk? 

Op 1 december 2017 organiseerden het netwerk Theologie en Duurzaamheid, Oikos en de Groene Kerken Actie de studiemiddag ‘Hoe groen is het hart van de kerk?’ Doel was de theologie en de predikanten, pastores en theologen dichter bij de Groene Kerken Actie te brengen en daarmee de Groene Kerken een theologischer inslag te geven.
In een interactieve setting bogen ruim 30 deelnemers – theologen en ‘leken’, predikanten en vrijwilligers – zich over vragen als:

  • Hoe speelt het thema duurzaamheid in je geloofsgemeenschap? Wat is in de praktijk de rol van geloof en theologie hierbij?
  • Vind je dat duurzaamheid in het hart van kerk, geloof en theologie hoort? Zo ja, hoe kunnen we daar het best aan bijdragen?
  • Wat zijn naar jouw idee de belangrijkste inspiratiebronnen voor de aandacht voor duurzaamheid en groene kerken? Heeft de theologie daaraan iets bij te dragen? Welke accenten zouden daarin gelegd moeten worden?

Dat leverde een schat aan inzichten op, van ‘Een Bijbelse ervaring is dat we ‘nee’ kunnen zeggen tegen het bestaande’ tot ‘Een theologische gedachte is dat duurzaamheid ook positief over overdaad gaat. Mensen creëren schaarste, maar de wereld is in essentie overdadig.’
Een centrale vraag was: weten we wat we moeten doen, maar doen we het niet? Is dat vanuit de gedachte dat de wetenschap het wel oplost? Dat riep reacties op die in een afsluitende ronde langs het panel werden geïnventariseerd:

  • De centrale vraag is lastig. Houden we ons kennelijk niet aan onze eigen principes? Nee, het gaat erom dat onze wereld een complexe wereld is. Moraliseren is daarin een te gemakkelijke reactie. Verandering zal veelomvattend moeten zijn en meerdere generaties vergen.
  • Wat is dan de bijdrage van de theologie: aanwijzen waar de Geest zich manifesteert, zeker ook buiten de kerken; de moed helpen bewaren; geloven dat de positieve voorbeelden die er ook zijn méér betekenen dan alleen die voorbeelden op zichzelf; en helpen te leren leven met paradoxen en met falen.
  • Wat cruciaal is, is zelf (persoonlijk en als kerk) te gaan staan voor wat je beweegt, in plaats van steeds te wijzen naar wat anderen moeten doen, niet doen of niet mogen doen. Daarmee moeten en kunnen we gezag ‘veroveren’.

Het uitgebreide verslag in pdf kunt u hier downloaden: Studiedag Theologie en duurzaamheid 1 december 2017 

2. Deugt de natuur? Over ‘ecologische bekering’ en de rol van de theologie. Theologie en duurzaamheid na Laudato si (11 november 2016)

 

3. Een geschenk uit/aan de hemel. Wat heeft God met duurzaamheid van doen? op 12 juni 2015.


Oikos richt zich op het brede werkterrein van kerk, geloof, theologie en duurzaamheid daarnaast op de volgende activiteiten:

  • Reflectie op de wijze waarop de samenleving en de ervaringen die mensen daarin opdoen – ook rond duurzaamheid – aan de orde komen in de kerk of de geloofsgemeenschappen. Dit heeft o.a. geleid tot een studiedag Samenleven in de superkerk (pdf) voor ambtsdragers, vrijwilligers, professionals en wetenschappers met interesse in de wisselwerking tussen kerk en samenleving (2014).
  • Ondersteuning van lokale kerkelijke groepen in hun pogingen het thema duurzaamheid stevig te verankeren in het kerkelijk werk, op basis van de V-methode van ‘Kerken voor de toekomst’. Bij deze methode is ook een uitgebreide beschrijving te vinden van wat onder duurzaamheid kan worden verstaan en waarom dit voor kerken van belang is.
  • In 2015 heeft Oikos de Klimaatloop gecoördineerd. Deze moderne pelgrimage in het kader van de klimaattop in december 2015 in Parijs had als ondertitel: kerken op weg naar een rechtvaardig klimaatbeleid.  Van deze activiteit is een handreiking gemaakt voor het organiseren van lokale klimaatlopen/pelgrimages. Deze is te vinden op de website van de Groene kerken. Hier is materiaal te vinden met reflectie op de maatschappelijke rol van kerken op dit terrein. Lees ook het artikel Hoop en vertrouwen voor het klimaat dat naar aanleiding van de Klimaatloop verscheen in het Christelijk Weekblad.